قیر و مواد قیری مشخصات مختلفی دارند که بر اساس آنها میتوان کیفیت ماده را متوجه شد. نقطه نرمی یکی از مهمترین مشخصات قیر است. این مشخصه تعیین میکند که تحمل دمایی قیر تا چه اندازه است و همچنین کیفیت این محصول را نشان میدهد. نقطه نرمی بالاتر از حد استاندارد، یعنی با افزودنیهای سنگین ترکیب شده است؛ این دسته از قیرها معمولا در دمای پایین ترک میخورند و مقاومت کافی ندارند. نقطه نرمی پایینتر از حد استاندارد نیز نشان میدهد قیر با مواد سبکتر مثل روغنهای فرّار ترکیب شده است و خیلی سریع از حالت جامد به سیال در میآید. به همین دلیل استانداردهایی برای تعیین نقطه نرمی قیر تعریف میشود تا محصول مناسب و باکیفیت را از محصولات نامرغوب متمایز کند. استاندارد ASTM D36 یک استاندارد بینالمللی مربوط به اندازهگیری نقطه نرمی قیر است که در این مقاله از پارسیان تکنولوژی مورد بررسی قرار میگیرد.
استاندارد ASTM D36 چیست؟
استاندارد ASTM D36 یک استاندارد بینالمللی و معتبر است که روش صحیح تعیین نقطه نرمی قیر را تعیین میکند. نقطه نرمی قیر و مواد قیری دمایی است که وضعیت این مواد از حالت جامد به حالت نرم تغییر میکند. در دمای بالاتر از نقطه نرمی، قیر سیال میشود و حالت روان پیدا میکند. نقطه نرمی قیر میزان مقاومت این ماده در برابر حرارت را تعیین میکند. این ویژگی در کاربردهایی مثل راهسازی و ساخت مخازن ضد آب اهمیت بسیاری دارد.
نقطه نرمی قیرهای طبیعی معمولا پایین است؛ به همین دلیل در مناطق گرمسیر یا در مناطق دارای ترافیک بالا نمیتوان از آنها استفاده کرد. بنابراین تولیدکنندهها با فرآوری قیر یا اضافه کردن ناخالصیهایی با خواص فیزیکی و شیمیایی مختلف نقطه نرمی را تغییر میدهند. البته افزایش نقطه نرمی باید بهصورت استاندارد انجام شود. بالا بردن بیش از حد نقطه نرمی قیر نه تنها تأثیر مثبتی ندارد، بلکه باعث ترک خوردن قیر در دماهای پایین میشود. به همین دلیل حتی اگر قرار بر اصلاح و فرآوری قیر است، باید با رعایت استانداردها و نظارت افراد متخصص انجام شود.
چرا محاسبه نقطه نرمی قیر اهمیت دارد؟
نقطه نرمی قیر کاربرد این ماده را تعیین میکند. قیرهای دارای نقطه نرمی بالا، برای مناطق گرمسیر کاربرد دارند. زیرا در دمای بالا و ترافیکهای سنگین، نرم نمیشوند. نرم شدن زودهنگام قیر باعث از بین رفتن آسفالت راه و آسیب رسیدن به وسایل نقلیه میشود. قیرهای دارای نقطه نرمی پایین، در مناطق سردسیر مورد استفاده قرار میگیرند؛ زیرا در دماهای پایین منعطفتر هستند و دیرتر ترک میخورند. بنابراین با استفاده از استاندارد ASTM D36 هم مرغوبیت قیر مورد بررسی قرار میگیرد و هم مشخص میشود که برای چه نوع کاربردی مناسبتر است.
محصول مرتبط: دستگاه تست نرمی قیر
روش انجام آزمایش بر اساس استاندارد ASTM D36
برای اندازهگیری نقطه نرمی قیر به روش استاندارد ASTM D36، مراحل زیر انجام میشود:
- نمونه قیر را در یک حلقه فلزی میریزند و در دستگاه اندازهگیری قرار میدهند.
- یک ساچمه فولادی با وزن ۳.۵ گرم روی سطح قیر قرار میگیرد.
- دستگاه دمای قیر را به صورت یکنواخت افزایش میدهد. بهتر است دما در هر دقیقه ۵ درجه سانتیگراد افزایش پیدا کند.
- دمای نقطه دمایی است که در آن قیر به اندازهای نرم شده باشد که ساچمه فلزی به اندازه ۲۵ میلیمتر در آن فرو رود.
نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید، برای اندازهگیری نقطه نرمی به روش استاندارد ASTM D36، شرایط محیط باید استاندارد باشد. دما و رطوبت معمول اتاق و عدم وجود جریان هوا یا فشار در حین انجام آزمایش اهمیت بسیاری دارد. همچنین لازم است که دستگاه در حین انجام آزمایش روی سطح صاف و بدون ارتعاش قرار داشته باشد. تنها در صورت وجود این شرایط در محیط آزمایش، میتوان گفت که نقطه نرمی مطابق با استاندارد ASTM D36 اندازهگیری شده است.
سخن پایانی
استاندارد ASTM D36 یکی از مهمترین مشخصات قیر را تعیین میکند. استفاده از قیر با نقطه نرمی نامناسب، آسیبهایی ترکخوردگی، نفوذ آب و از بین رفتن راه یا محفظه آببندی شده با قیر را به دنبال دارد. با استفاده از روش توصیهشده در استاندارد بینالمللی ASTM D36، میتوانید به صورت دقیق ارزیابی کنید که قیر در چه دمایی نرم میشود و در صورت نیاز از قیرهای اصلاحشده با نقطه نرمی بالاتر یا پایینتر برای کاربرد مورد نظرتان استفاده کنید.