استاندارد ASTM D445 یک معیار بینالمللی برای تعیین روش درست اندازهگیری ویسکوزیته کینماتیک است. استانداردهای بینالمللی روش درست انجام آزمونها را مشخص میکنند و اگر دستگاهی مطابق با آنها کار کند، نتیجه آن در سطح بینالملل قابل استناد است. به همین دلیل مشتریان هنگام سفارش دستگاه تست ویسکوزیته باید از وجود این استاندارد در دستگاه مطمئن شوند. در این مقاله توضیح میدهیم استاندارد ASTM D445 چیست، چه معیارهایی دارد و چرا وجود آن در دستگاههای اندازهگیری ویسکوزیته مهم است.
استاندارد ASTM D445 چیست؟
استاندارد ASTM D445 معیارهای اندازهگیری ویسکوزیته سیالات مات و شفاف مانند روغنهای روانکار، سوختها و سایر فرآوردههای نفتی را تعیین میکند. دستگاههایی که مطابق با استاندارد ASTM D445 کار میکنند، نتایج دقیق، قابل اندازهگیری با واحدهای مشخص، تکرارپذیر و قابل مقایسه با سایر نتایج را ارائه میدهند. به عبارت سادهتر، دستگاههای دارای این استاندارد، همیشه آزمایش را طبق شرایط معین انجام میدهند؛ در نتیجه تکنسینها میتوانند بین نتایج مقایسه انجام دهند. استانداردهای گروه ASTM توسط انجمن آزمایش و مواد آمریکا تعیین شده است و بهعنوان یکی از معیارهای معتبر در سطح بینالملل شناخته میشود.
معیارهای مهم در استاندارد ASTM D445
در استاندارد ASTM D445، تست ویسکوزیته در دمای معین و با استفاده از ویسکومتر شیشهای مویین انجام میشود. ویسکومترهایی که مطابق با استاندارد ASTM D445 کار میکنند، باید معیارهایی که در ادامه توضیح میدهیم را داشته باشند:
- دمای آزمون باید مشخص باشد. طبق استاندارد ASTM دمای مناسب برای اندازهگیری گرانروی سیالات بین 40 تا 60 درجه سانتیگراد است. البته اگر سیالی قرار است در دما یا شرایط مشخصی مورد استفاده قرار گیرد، بهتر است آزمون ویسکوزیته در همان دما انجام شود. همچنین دقت کنید که دستگاه باید از نظر دمایی کالیبره شده باشد تا در حین تست، دما را در حالت پایدار نگه دارد.
- نمونه آزمایش باید با یک نمونه مرجع دارای ویسکوزیته مشخص مقایسه شود. نمونه مرجع مشخص میکند ویسکوزیته باید چقدر باشد و نمونهای که به اندازه نمونه مرجع ویسکوز باشد، بهعنوان یک محصول مرغوب شناخته میشود.
- نمونه آزمایشی باید نمایندهای از کل محصول و بدون آلودگی و رسوب باشد.
- در ویسکومترهای مویین، عددی تحت عنوان «ثابت کالیبراسیون» وجود دارد. اگر این عدد نسبت به حد استاندارد تغییر کرده باشد، نشان میدهد دستگاه به کالیبراسیون نیاز دارد. بهطور معمول دستگاه باید بعد از کالیبراسیون اولیه، هر 6 ماه یکبار یا بعد از هر 200 تا 300 آزمایش، مجدد کالیبره شود.
- تمیز بودن بخش مویین ویسکومتر و عاری از آلودگی و رسوب بودن روی نتیجه آزمایش تأثیر بسزایی دارد.
دقت داشته باشید که اگر تست ویسکوزیته یک ماده توسط دو دستگاه مختلف دارای استاندارد ASTM D445 انجام شود و نتیجه آنها باهم اختلاف داشته باشد، احتمالا یکی از دستگاهها از حالت کالیبره خارج شده و نتایج دقیقی ارائه نمیدهد. دستگاههای کالیبره ASTM D445، همیشه برای یک نمونه مشخص نتیجه یکسان ارائه میدهند.
اهمیت استاندارد ASTM D445 برای دستگاههای تست ویسکوزیته
وقتی دستگاه تست ویسکوزیته مطابق با استاندارد ASTM D445 کار میکند، همیشه نتایج مشخص و دقیقی ارائه میدهد. بنابراین اگر بخاطر مشکلی مثل آلودگی لوله مویین یا به هم خوردن کالیبراسیون دستگاه دچار مشکل شود، تکنسینهای آزمایشگاه سریع متوجه خواهند شد. اما در دستگاههای غیراستاندارد، معمولا درصد خطا بسیار زیاد است و نتایج دقیق به دست نمیآید.
دستگاههای دارای استاندارد ASTM D445 به کالیبراسیون منظم نیاز دارند. کالیبراسیون منظم دقت اولیه دستگاه را حفظ میکند و نتایج همیشه با کمترین میزان خطا به دست میآید. اما دستگاههای بدون استاندارد، کالیبره نمیشوند و حتی اگر در ابتدای کار دقت بالایی داشته باشند، به مرور زمان از حالت کالیبره خارج میشوند و نتایج غیردقیق ارائه میدهند.
بعضی از واحدهای صنعتی نفت و گاز و پتروشیمی در زمینه صادرات هم فعالیت دارند. اگر ویسکوزیته فرآوردهها با دستگاه دارای استاندارد ASTM D445 اندازهگیری شده باشد، نتایج تست برای مشتریان خارجی معتبر است و میتواند مبنای خرید آنها قرار گیرد. اما اگر نتیجه ویسکوزیته توسط دستگاهی بدون استاندارد محاسبه شده باشد، اعتبار ندارد و کارخانه حتی اگر محصولات باکیفیتی داشته باشد، فرصتهای صادراتی را از دست میدهد.
پارسیان تکنولوژی دستگاه تست ویسکوزیته خود را با معیار استاندارد ASTM D445 طراحی و تولید میکند. این دستگاهها در انواع مختلف تکحمام و دو حمام تولید میشوند و ویسکوزیته سیالات مختلف را در دماهای مختلف اندازهگیری میکند و نتیجه معتبر و قابل قیاس ارائه میدهد.